گواتی و موسیقی درمانی در فرهنگ بلوچستان

شنبه 29 دى 1397 ساعت 17:10

گواتي يك حالت است و به معناي بيماري است كه از يك گوات رنج می‌برد. گوات به ذهن و جسم افراد حلول كرده و آن‌ها را تسخير می‌کند و تعادل روحـي و جسمي آنان را در هم می‌ریزد.

موسیقی درمانی یک پدیده جهانی است و در بسیاری از کشورهای دنیا (آفریقا، جنوب ایتالیا، برزیل، کشورهای خاورمیانه، آسیای شرق و آسیای میانه) و... هنوز هم به همان سبک و سیاق گذشته صورت می‌گیرد.
مراسم گواتی نیز به‌عنوان گونه‌ای از موسیقی درمانی، در پاره‌ای از مناطق ایران به‌ویژه بلوچستان هنوز پابرجاست در طی مراسم گواتی، مجریان سعی می‌کنند با اجرای موسیقی، طی آیینی خاص، گوات (گوات در اصطلاح به معنی باد است) یا به‌اصطلاح بادی را که روح و جسم بیمار مبتلابه باد را تسخیر کرده خارج کنند.
پیش از شروع مراسم، روغن خاصی بر بدن بیمار مالیده شده و بخوری که حاوی ترکیباتی معطر است در مراسم سوزانده ش ده و بیمار از آن استنشاق می‌کند. موسیقی هدیه‌ای است که به گوات (باد) اهدا می‌کنند تا روح بیمار را کاملاً تسخیر کرده و سپس با وی (گوات) مذاکره کنند.
در حقیقت در هنگام بیماری، گوات به‌صورت کامل وارد جسم بیمار نشده و به‌این‌علت است که بیمار آزار می‌بیند.
اجرای موسیقی بیمار و گاهی خلیفه به وجد آمده، فریاد می‌زند و شروع به حرکات موزون می‌کند و درنهایت از هوش می‌رود.
در این هنگام مجری مراسم (خلیفه) باروح یا باد از طریق بیمار گفتگو می‌کند، از گوات می‌پرسد که درازای رها ساختن بیمار چه طلب می‌کند؟ پس از تهیه کردن آنچه گوات طلب کرده، گوات بیمار را رها می‌کند.
سلسله مقالات ژان دورینگ محقق فرانسوی که پاره‌ای از آن‌ها به همراه مصاحبه دکتر فاطمی در فصلنامه ماهور به چاپ رسیده است کتاب موسیقی، خلسه و درمان تألیف محمدرضا درویشی که به ذکر آهنگ‌ها و قطعاتی که در مراسم گواتی نواخته می‌شوند به همراه اذکار آن‌ها می‌پردازد.
کتاب موسیقی بلوچستان تألیف محمدتقی مسعودیه که به معرفی موسیقی بلوچستان پرداخته و به صورتی گذرا به مراسم گواتی اشاره‌کرده است.
گذشته از مواردی که ذکر شد، مشخصاً در ارتباط با تأثیر موسیقی در مراسم گواتی تحقیقات مستقلی انجام‌نشده است.
کتاب زار و باد بلوچ، نوشته علی ریاحی که به توصیف و تعریف باد، شیخ، زار و... می‌پردازد و در بخشی از کتاب هم به تعریف گوات می‌پردازد.
گواتی یک حالت است و به معنای بیماری است که از یک گوات رنج می‌برد.
همان‌طور که گفته شد گوات به ذهن و جسم افراد حلول کرده و آن‌ها را تسخیر می‌کند و تعادل روحی و جسمی آنان را در هم می‌ریزد.
برای مهار کردن– نه درمان – این بیماری، مراسم خاصی برگزار می‌شود که متأثر از فرهنگ و آداب ‌و رسوم هر ناحیه، ویژگی خاص خود را دارد.
برای مهار باد یا اصطلاحاً زیر کردن آن، مراسمی بر پا می‌گردد که ممکن است یک یا چند شب به درازا بکشد.
پس همان‌طور که در بالا آمد گواتی عبارت است از مراسمی که در طی آن بادی که بیمار را احاطه کرده است را فراخوانده و از او می‌خواهند بیمار را رها کند.
بیمار به پزشک مراجعه می‌کند، بعد نزد حکیم می‌رود و در مرحله بعد به دعانویس مراجعه می‌کند اما اثری از درمان نمی‌بیند.
در این مرحله مشخص می‌شود که وی به گوات مبتلا گردیده و یک گواتی است.
منظور فری فقط ساز و موسیقی است و جداگانه درمان دارد. شروع این بیماری از عربستان و مسقط بوده است و سپس از بندرعباس و مکران عبور کرده و کل بلوچستان را فراگرفته است.
علاج آن فقط دست خداست و با ساز و موسیقی صورت می‌گیرد.
در بلوچستان ایران اعتقاددارند که در بدن انسان 366 رگ وجود دارد و به ازای هر رگ یک باد موجود است و هرکدام از این بادها نامی متفاوت دارند.
سیاه باد، زرد باد، سرخ‌باد، سبز باد، باد هوا و ... از این دسته‌اند.
بادها به دو نوع کلی باد سرد و باد گرم تقسیم می‌شوند.
در یک دسته‌بندی دیگر، باد به دودسته کافر (شیدی) و مؤمن تقسیم می‌شود.
باد کافر، بیمار را از انجام کار خیر و شایسته نهی می‌کند، چون کافر است.
هرکدام از این بادها درمانی خاص خوددارند. دسته‌ای از این بادها توسط پزشک، دسته‌ای توسط ملأ و دعانویس و دسته‌ای نیز توسط خلیفه و در مراسم گواتی درمان می‌شوند.

افزودن دیدگاه جدید

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی‌های وب و پست الکترونیکی به صورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.